Paleobiologia kręgowców
Tematyka badań
Badamy ewolucję kręgowców głównie na podstawie zapisu kopalnego. Zajmujemy się głównie anatomią porównawczą szkieletu, którą wykorzystujemy do rekonstrukcji ewolucji (filogeneza) ale również do interpretacji funkcjonalnej i odtworzenia trybu życia kopalnych organizmów. Poza tym zajmujemy się również paleoneurologią, badaniem historii śmierci i historii pośmiertnej organizmów (tafonomia), a także rekonstrukcją kopalnych środowisk. Szczególną uwagę poświęcamy jaszczurkom, dinozaurom, konodontom, rybom promieniopłetwym, dwudysznym i ssakom naczelnym. Prowadzimy regularnie prace terenowe na polskich stanowiskach paleontologicznych: głównie dewońskich, permskich, triasowych i mioceńskich.
Stosowane techniki
Mechaniczna i chemiczna preparacja skamieniałości, skaningowa mikroskopia elektronowa, tomografia komputerowa, separacja elektromagnetyczna gęstościowa osadu, różnicujące barwienie tkanek, analiza topograficzna zębów, analiza filogenetyczna.
Projekty badawcze
obecnie realizowane:
- Wczesnomezozoiczne zróżnicowanie ryb nowopłetwych (projekt doktorski; doktorant: Wojciech Pawlak; promotor: Jerzy Dzik; w trakcie)
- Pochodzenie nowoczesnych ryb promieniopłetwych (NCN Preludium-22; kierownik projektu: Wojciech Pawlak; 2024-2027)
- Nowe mioceńskie kręgowce lądowe z północno-zachodnich brzegów Paratetydy i ich implikacje dla wymiany faun między Azją a Europą (NCN OPUS-24; kierownik projektu: Mateusz Tałanda; wykonawcy: Sergi López-Torres & Marcin Górka; postdoc: Yohan Pochat-Cottilloux; 2023-2027)
- Behawior przodków i pochodzenie lori (Primates, Mammalia): nowe spojrzenie na ich ewolucję zmysłów i rekonstrucję diety kopalnych form (NCN OPUS-23; kierownik projektu: Sergi López-Torres; postdoc: Holly Anderson; stypendista: Adam Lis; 2022-2025)
- Biogeografia historyczna oraz różnorodność dinozaurów ptasiomiednicznych jury i kredy archipelagu europejskiego (NCN OPUS-23; kierownik projektu: Daniel Madzia; wykonawca: Łukasz Czepiński; 2022-2025)
- Zagadka Chelonipus ispp.: środkowotriasowe żółwie czy konwergencja lokomotoryczna? (NCN OPUS-20; kierownik projektu: Tomasz Szczygielski; wykonawcy: Wojciech Pawlak & Przemysław Świś; 2021-2025)
zrealizowane:
- Wczesne zróżnicowanie gadów naczelnych u zarania ery dinozaurów (NCN Preludium; kierownik projektu: Łukasz Czepiński; 2020-2023)
- Mapy paleogeograficzne permskich lądowych basenów Europy Środkowej (NCN Harmonia-9; kierownik projektu: Tadeusz Peryt; wykonawca: Wojciech Pawlak; 2018-2023)
- Wpływ zaburzeń środowiskowych w późnym dewonie i najwcześniejszym karbonie na dynamikę faun i ewolucję konodontów (projekt doktorski; doktorant: Przemysław Świś; promotory: Jerzy Dzik & Tomasz Szczygielski; 2022)
- Czasowe i przestrzenne koordynaty sukcesji kręgowców w późnej kredzie Pustyni Gobi (NCN ETIUDA; kierownik projektu: Łukasz Czepiński; 2020-2022)
- Anatomia funkcjonalna Silesaurus opolensis (projekt doktorski; doktorant: Rafał Piechowski; promotory: Jerzy Dzik & Mateusz Tałanda; 2021)
- Czasowe i przestrzenne koordynaty sukcesji kręgowców w późnej kredzie Pustyni Gobi (projekt doktorski; doktorant: Łukasz Czepiński; promotory: Jerzy Dzik & Mateusz Tałanda; 2021)
- Zróżnicowanie ekologiczne triasowych ryb w świetle metod geochemicznych (Mikrogrant IDUB UW; kierownik projektu: Wojciech Pawlak; 2021)
- Wczesna ewolucja czaszki jaszczurek i hatterii (NCN Preludium; kierownik projektu: Mateusz Tałanda; 2015-2017)
Tematyka prac dyplomowych (więcej informacji)
Anatomia funkcjonalna i pokrewieństwa triasowych i kenozoicznych kręgowców, wczesna ewolucja jaszczurek, dynamika populacji konodontów, behawior wymarłych organizmów.
- Auch Z. Dymorfizm płciowy u jaszczurek (Lacertilia). 2024. (praca magisterska, Biologia)
- Lis A. Wirtualny kranialny endokast Mioceńskiego naczelnego Mioeuoticus shipmani (Lorisidae, Strepsirrhini) z Kenii. 2023. (praca magisterska, Biologia)
- Olender E. 2023. Biogeografia przodków plezjozaurów u zarania ery dinozaurów (praca licencjacka, Biologia)
- Witasik M. Histologia oraz osteologia kości udowej zauropoda z Formacji Baynshire. 2023 . (praca magisterska, Biologia)
- Audycki J. Anagenetyczna ewolucja olenellidów we wczesnym kambrze Syberii. 2023. (praca magisterska, MiSMAP)
- Bałdowski B. Zapis kopalny wijów z grupy Chilopoda. 2021. (praca licencjacka, Biologia)
- Rytel A. Modularność szyi u Tanystropheidae ujawniona przez morfometrię geometryczną. 2021. (praca magisterska, Biologia)
- Mermer J. Zmienność pancerzy konchostraków ze środkowego triasu Tunezji. 2017. (praca magisterska, Biologia)
- Tobolska A. Zmienność i dynamika populacji późnodewońskich konodontów Pseudopolygnathus. 2017. (praca magisterska, Biologia)
- Pawlak W. Ewolucja ryb ganoidowych. 2017. (praca licencjacka, Biologia)
- Czepiński Ł. Ontogeneza i zmienność dinozaura rogatego Bagaceratops z późnej kredy Mongolii. 2017. (praca magisterska, Biologia)
Przykładowe publikacje
2023
Locomotor behavior and hearing sensitivity in an early lagomorph reconstructed from the bony labyrinth Journal Article
In: Ecology and Evolution, vol. 13, no. 3, pp. e9890, 2023.
Primate Origins: The Earliest Primates and Euprimates and Their Role in the Evolution of the Order Book Chapter
In: Chapter 22, pp. 365-380, John Wiley & Sons, Ltd, 2023, ISBN: 9781119828075.
Early Evolution of the Brain in Primates and Their Close Kin Book Chapter
In: Dozo, María Teresa; Paulina-Carabajal, Ariana; Macrini, Thomas E; Walsh, Stig (Ed.): Chapter 12, pp. 457–506, Springer Cham, Switzerland, 2023, ISBN: 978-3-031-13983-3.
New paromomyids (Mammalia, Primates) from the Paleocene of southwestern Alberta, Canada, and an analysis of paromomyid interrelationships Journal Article
In: Journal of Paleontology, pp. 1–22, 2023.
2022
In: Crustaceana, vol. 95, iss. 8-9, pp. 907-923, 2022.
Synchrotron tomography of a stem lizard elucidates early squamate anatomy Journal Article
In: Nature, vol. 611, no. 7934, pp. 99-104, 2022.
Primate Evolution and the Emergence of Humans (Vertebrate Life 11th ed.) Book Chapter
In: Pough, Harvey; Bemis, William E.; McGuire, Betty Anne; Janis, Christine M. (Ed.): Chapter 24, pp. 557-585, Oxford University Press, New York, 11, 2022, ISBN: 978-0197564882.
A Miopetaurista (Rodentia, Sciuridae) cranium from the Middle Miocene of Bavaria (Germany) and brain evolution in flying squirrels Journal Article
In: Papers in Palaeontology, vol. 8, no. 4, pp. e1454, 2022.
Evolution and migration of conodonts and ammonoids near the end of Devonian recorded in distant localities Journal Article
In: Stratigraphy, vol. 19, no. 1, pp. 27-50, 2022.
Triassic fish faunas from Miedary (Upper Silesia, Poland) and their implications for understanding paleosalinity Journal Article
In: Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, vol. 590, pp. 110860, 2022, ISSN: 0031-0182.
2021
Growth and feeding ecology of coniform conodonts Journal Article
In: PeerJ, vol. 9, pp. e12505, 2021, ISSN: 2167-8359.
An Upper Triassic Terrestrial Vertebrate Assemblage from the Forgotten Kocury Locality (Poland) with a New Aetosaur Taxon Journal Article
In: Journal of Vertebrate Paleontology, pp. e1898977, 2021.
A new Devonian species of the enigmatic Carboniferous conodont Dollymae Journal Article
In: Palaeoworld, 2021, ISSN: 1871-174X.
Protaspis larva of an aglaspidid-like arthropod from the Ordovician of Siberia and its habitat Journal Article
In: Arthropod Structure & Development, vol. 61, pp. 101026, 2021, ISSN: 1467-8039.
2020
The earliest-known mammaliaform fossil from Greenland sheds light on origin of mammals Journal Article
In: Proceedings of the National Academy of Sciences, vol. 117, no. 43, pp. 26861-26867, 2020.
A new early Late Triassic non-mammaliaform eucynodont from Poland Journal Article
In: Historical Biology, vol. 32, no. 1, pp. 80-92, 2020.
Dipnoan from the Upper Triassic of East Greenland and remarks about palaeobiogeography of Ptychoceratodus Journal Article
In: Acta Palaeontologica Polonica, vol. 65, pp. 561-574, 2020.
Feeding convergence among ray-finned fishes: teeth of the herbivorous actinopterygians from the latest Permian of East European Platform, Russia Journal Article
In: Acta Palaeontologica Polonica, vol. 65, no. 1, pp. 71–79, 2020.
The locomotor musculature and posture of the early dinosauriform Silesaurus opolensis provides a new look into the evolution of Dinosauromorpha Journal Article
In: Journal of Anatomy, vol. 236, no. 6, pp. 1044-1100, 2020.
The early Famennian (Late Devonian) conodonts natural assemblages from Holy Cross Mountains (Poland) Journal Article
In: Historical Biology, vol. 0, no. 0, pp. 1-8, 2020.
The oral apparatus composition of the Early Carboniferous elictognathid conodont 'Siphonodella' Journal Article
In: Lethaia, 2020, (Publisher: Wiley).
New protoceratopsid specimens improve the age correlation of the Upper Cretaceous Gobi Desert strata Journal Article
In: Acta Palaeontologica Polonica, vol. 65, 2020.
Ontogeny and variation of a protoceratopsid dinosaur Bagaceratops rozhdestvenskyi from the Late Cretaceous of the Gobi Desert Journal Article
In: Historical Biology, vol. 32, no. 10, pp. 1394–1421, 2020.
Decline in diversity of early Palaeozoic loosely coiled gastropod protoconchs Journal Article
In: Lethaia, vol. 53, no. 1, pp. 32–46, 2020.
Ordovician conodonts and the Tornquist Lineament Journal Article
In: Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, vol. 549, 2020.
Variability of conch morphology in a cephalopod species from the Cambrian to Ordovician transition strata of Siberia Journal Article
In: Acta Palaeontologica Polonica, vol. 65, pp. 149–165, 2020, (Publisher: Polska Akademia Nauk Instytut Paleobiologii (Institute of Paleobiology, Polish Academy of Sciences)).
Informacje dodatkowe
Baza danych o taksonach z terenu Polski
Dodatkowe materiały do pobrania
Wykopaliska
Przydatne linki
Instytut Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego Polskiej Akademii Nauk
Muzeum Ewolucji Instytutu Paleobiologii PAN
Polski serwis internetowy poświęcony paleontologii kręgowców
Państwowy Instytut Geologiczny