Podróżnik z kamieniołomu Kowala w Górach Świętokrzyskich
Czynny kamieniołom Kowala w Górach Świętokrzyskich to znany punkt badawczy na mapie paleontologicznych wykopalisk, gdzie naukowcy obserwują odsłonięte osady dewonu i wczesnego karbonu. Pokazujące się tam morskie osady są bogate w szczątki konodontów, które zaliczane są do wczesnych strunowców. Jednym z dominujących elementów są izolowane części aparatu gębowego tych prehistorycznych zwierząt. Badania odsłaniających się warstw, pochodzących z różnych czasów pozwalają odtwarzać ewolucję szczątków “warstwa po warstwie” w sposób ciągły. O takiej analizie możemy przeczytać w najnowszym artykule mgr Przemysława Świsa z grupy paleontologicznej, która stanowi część badań jego projektu doktorskiego.
Praca doktorska mgr Przemysława Świsa jest oparta głównie na badaniach ewolucji konodontów z kamieniołomu Kowala (Góry Świętokrzyskie). W jednej z próbek pobranych z warstw bardzo późnego dewonu młody badacz natrafił na elementy przynależące do rodzaju, który znany był wyłącznie z karbonu. Wyodrębnił je, tworząc nowy gatunek, który nazwał Dollymae peregrina, co można przetłumaczyć jako “pielgrzym” lub “podróżnik”. Przyczyną nadania takiej właśnie nazwy jest podejrzenie, że pojawienie się odkrytych szczątków wskazuje na ich wyłącznie incydentalne znalezienie w tym miejscu i najprawdopodobniej jest wyrazem jednokrotnej migracji tego zwierzęcia. Wiadomo bowiem, że ewolucja tego rodzaju w dewonie przebiegała w innym miejscu niż dotychczas znane dewońskie stanowiska z konodontami (chodzi o strefę klimatyczną; Polska była wówczas położona w okolicach równika, podczas gdy Dollymae prawdopodobnie pochodzi z chłodniejszych rejonów). Co więcej “pielgrzym z Kowala” jest starszy od swoich pobratymców z karbonu o ok. 10 milionów lat i reprezentuje wiele cech pierwotnych dla tej linii. Na tej podstawie doktorant zaproponował scenariusz ewolucji rodzaju Dollymae, z którego wynika że elementy P aparatu gębowego (rycina) stawały się coraz masywniejsze, chociaż u różnych gatunków ten efekt był osiągany w różny sposób. Cały zaś rodzaj wywodzi się od konodontów z mniej rozgałęzionymi elementami P, które u Dollymae są trójgałązkowe. Efekty tej pracy badawczej zostały opublikowane i między innymi opisane za pomocą załączonego zdjęcia.
Gratulujemy odkrycia i życzymy powodzenia w dalszych pracach wykopaliskowych jak również rychłej obrony pracy dyplomowej! Zachęcamy również do lektury oryginalnego artykułu: